مطالعات مدیریت توسعه سبز

مطالعات مدیریت توسعه سبز

چالش‌های هوشمندسازی فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران
10.22077/jgdms.2026.11610.1481
چکیده
با وجود رشد فزاینده‌ فناوری‌های هوشمند در بخش کشاورزی، پیاده‌سازی مؤفق آن‌ها در مناطق روستایی به‌دلیل موانع ساختاری، انسانی و نهادی متعدد، با چالش‌های جدی روبه‌رو است. این در حالی است که تاکنون مطالعه‌ای جامع و نظام‌مند برای یکپارچه‌سازی این موانع انجام نشده است. بر همین اساس، پژوهش به تبیین چالش‌های هوشمندسازی فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی پرداخت. پژوهش کیفی و مبتنی بر روش فراترکیب بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمام منابع علمی منتشرشده به زبان فارسی و انگلیسی در پایگاه‌های علمی از نخستین سال انتشار بود. پس از جستجو 66 منبع شناسایی شد که با توجه به رویکرد اصلی پژوهش که مبتنی بر روش پریسما بود؛ 32 منبع علمی برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مداخلات هوشمندسازی در فعالیت‌های کشاورزی شامل «رویکردها و شیوه‌های مدیریتی» و «فناوری‌ها و ابزارهای هوشمند» است. در این میان «کشاورزی هوشمند اقلیمی » مهم‌ترین رویکرد مورد توجه در پژوهش‌ها بوده است. اینترنت اشیا، هواپیماهای بدون سرنشین، سامانه‌های آبیاری هوشمند و فناوری‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی نیز به عنوان مهم‌ترین فناوری‌های مورد استفاده محسوب می‌شوند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که چالش‌های هوشمندسازی فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی در پنج عامل اقتصادی- مالی و فناورانه- عملیاتی (عوامل علی)، نهادی- سیاستی (عوامل مداخله‌گر)، زیرساختی- محیطی، انسانی- اجتماعی (عوامل زمینه‌ای) قرار دارند. در این زمینه خصوصیات فردی کشاورزان از جمله سن، جنسیت، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل، تجربه فعالیت کشاورزی و اندازه خانواده نیز نقش تعیین‌کننده‌ در میزان پذیرش این رویکرد در مناطق روستایی داشته است. بنابراین می‌توان نتیجه‌گیری نمود که هوشمندسازی فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی، فرایندی چندبعدی و فراتر از به‌کارگیری صرف فناوری‌ها است. هرگونه برنامه‌ریزی و اقدام برای توسعه آن باید با در نظر گرفتن ویژگی‌های مناطق روستایی باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 10 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 10 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 09 شهریور 1405