در شرایطی که بسیاری از سازمانهای تولیدی، بهویژه شرکتهای دانشبنیان فناوری پیشرفته، اقدامات زیستمحیطی را صرفاً بهمنظور انطباق با الزامات قانونی دنبال میکنند، هنوز درک روشنی از نقش راهبردی عملکرد زیستمحیطی در ایجاد منافع اقتصادی پایدار وجود ندارد. بهویژه، مشخص نیست که شیوههای تولید ناب و تولید سبز چگونه میتوانند به بهبود عملکرد اقتصادی منجر شوند. این پژوهش با هدف تبیین نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در این زنجیره علّی با رویکرد کمّی و با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. یک مدل مفهومی یکپارچه شامل ابعاد تولید ناب و تولید سبز، عملکرد زیستمحیطی، مزیت رقابتی سبز و عملکرد اقتصادی در شرکتهای دانشبنیان توسعه داده شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه استاندارد بود و روایی و پایایی سازهها با استفاده از شاخصهای پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراجشده تأیید شد. دادهها از 341 نمونه از مدیران و کارشناسان شرکتهای دانشبنیان فناوری پیشرفته در سطح کشور گردآوری و با نرمافزار SmartPLS4 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که شیوههای تولید ناب (β=0.529) و سبز (β=0.402) تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد زیستمحیطی دارند. همچنین، تولید ناب دارای اثر مستقیم و معناداری بر عملکرد اقتصادی (β=0.589) است، درحالیکه تولید سبز صرفاً به صورت غیرمستقیم و از طریق بهبود عملکرد زیستمحیطی بر نتایج اقتصادی تأثیر میگذارد. یافتهها نشان داد که عملکرد زیستمحیطی نقش میانجی معناداری در این روابط ایفا میکند. با این حال، علیرغم تأیید تأثیر عملکرد زیستمحیطی بر مزیت رقابتی سبز (β=0.800)، مسیر منتهی به عملکرد اقتصادی از طریق مزیت رقابتی سبز در جامعه مورد بررسی تأیید نشد. نوآوری این پژوهش در تبیین نقش عملکرد زیستمحیطی در تبدیل ابتکارات ناب و سبز به نتایج اقتصادی در شرکتهای دانشبنیان و بررسی سازوکارهای میانجیگری مرتبط با مزیت رقابتی سبز نهفته است. یافتهها نشان میدهد عملکرد زیستمحیطی میتواند بهعنوان اهرمی راهبردی برای خلق ارزش اقتصادی پایدار و هدایت راهبردهای یکپارچه ناب–سبز عمل کند.
بهرامی, فرزاد , شاکر, فاطمه و احسانی, علی . (1405). از تولید ناب و سبز تا عملکرد اقتصادی: نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در شرکتهای دانشبنیان. مطالعات مدیریت توسعه سبز, (), -. doi: 10.22077/jgdms.2026.11095.1431
MLA
بهرامی, فرزاد , , شاکر, فاطمه , و احسانی, علی . "از تولید ناب و سبز تا عملکرد اقتصادی: نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در شرکتهای دانشبنیان", مطالعات مدیریت توسعه سبز, , , 1405, -. doi: 10.22077/jgdms.2026.11095.1431
HARVARD
بهرامی, فرزاد, شاکر, فاطمه, احسانی, علی. (1405). 'از تولید ناب و سبز تا عملکرد اقتصادی: نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در شرکتهای دانشبنیان', مطالعات مدیریت توسعه سبز, (), pp. -. doi: 10.22077/jgdms.2026.11095.1431
CHICAGO
فرزاد بهرامی , فاطمه شاکر و علی احسانی, "از تولید ناب و سبز تا عملکرد اقتصادی: نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در شرکتهای دانشبنیان," مطالعات مدیریت توسعه سبز, (1405): -, doi: 10.22077/jgdms.2026.11095.1431
VANCOUVER
بهرامی, فرزاد, شاکر, فاطمه, احسانی, علی. از تولید ناب و سبز تا عملکرد اقتصادی: نقش میانجی عملکرد زیستمحیطی و مزیت رقابتی سبز در شرکتهای دانشبنیان. مطالعات مدیریت توسعه سبز, 1405; (): -. doi: 10.22077/jgdms.2026.11095.1431
)