سنجش سرمایه های معیشت پایدار در سکونتگاه های روستایی پیرامون کلانشهرها مورد مطالعه: بخش رضویه مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار

2 ..

چکیده

در پژوهش حاضر هدف اصلی، ارزیابی وضعیت معیشت پایدار در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان مشهد و شناسایی راهکارهای ارتقای آن است. جامعه آماری تحقیق شامل ۵٬۰۴۲ خانوار از پنج روستای سالارآباد، قازقان، چلقی، جیم‌آباد و تپه‌سلام است که بر اساس فرمول کوکران، تعداد ۳۵۷ خانوار به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. این پژوهش با ارزیابی وضعیت پایداری پنج بعد سرمایه معیشت پایدار (انسانی، فیزیکی، مالی، طبیعی و اجتماعی) در روستاهای حاشیه شهرستان مشهد انجام شده است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته جمع‌آوری و با آمار توصیفی و آزمون t تک‌نمونه‌ای در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌های جمعیت‌شناختی نشان داد که اکثریت پاسخگویان دارای تحصیلات سیکل و دیپلم بوده و بخش غالب اشتغال (۵۸.۸۲٪) به مشاغل صنعتی تعلق دارد، که نشان‌دهنده وابستگی معیشت به اقتصاد غیرسنتی است. بر اساس تحلیل میانگین‌ها و آزمون‌های استنباطی، وضعیت کلی معیشت خانوارهای روستایی در محدوده متوسط متمایل به ناپایدار قرار دارد. سرمایه انسانی با میانگین کل (2.14) ، ضعیف‌ترین بُعد بوده و شدیدترین بحران مربوط به دسترسی به امکانات بهداشتی و درمانی (میانگین 1.84) است که به طور معناداری پایین‌تر از حد مطلوب ارزیابی شد (T=-33.47). سرمایه اجتماعی با میانگین 2.62 قوی‌ترین عملکرد کلی را دارد، اما مولفه “افزایش همکاری و اتحاد”1.93 نشان‌دهنده گسست جدی در بنیان‌های اجتماعی است. سرمایه فیزیکی (2.58) نوسان بالایی دارد؛ جامعه ضرورت توسعه زیرساخت‌ها را درک می‌کند (میانگین.3.11 و t مثبت)، اما رضایت عملی از کیفیت و راهکارهای موجود ناپایدار است. سرمایه طبیعی (2.53) نیز به دلیل ضعف در اقدامات حفاظتی (میانگین 2.32) در آستانه ناپایداری قرار دارد. در نهایت، سرمایه مالی (2.81) با وجود نزدیکی به مرز پایداری، به طور معناداری کمتر از حد مطلوب (3.0) است. در نتیجه پایداری معیشت در این جوامع به شدت تحت تأثیر کمبودهای اساسی در سرمایه انسانی و ضعف عملیاتی در انسجام اجتماعی و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 خرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 27 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 27 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 02 خرداد 1405