شناسایی و تحلیل پیشران‌های ترویج کشاورزی شهری مورد پژوهشی: کلانشهر تبریز

خان ماکو, فرانک; کاظمیه, فاطمه; کوهستانی, حسین; راحلی, حسین

doi:10.22077/jgdms.2025.9511.1320

شناسایی و تحلیل پیشران‌های ترویج کشاورزی شهری مورد پژوهشی: کلانشهر تبریز

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری پردیس ارس تبریز

² دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی- دانشکده کشاورزی- دانشگاه تبریز

³ دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

⁴ استاد گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

10.22077/jgdms.2025.9511.1320

چکیده

ککشاورزی شهری به‌عنوان راهکاری برای تأمین غذای سالم و پایدار در کلان‌شهرها، با چالش‌ها و فرصت‌های متعددی مواجه است.هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر توسعه آینده کشاورزی شهری در کلان‌شهر تبریز با رویکرد آینده‌پژوهی است. این تحقیق از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی می‌باشد. برای تحلیل داده‌ها و طراحی سناریوها، از روش ماتریس اثرات متقابل در نرم‌افزار میک‌مک و سناریونویسی به کمک نرم‌افزار سناریوویزارد استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل خانوارهای شهری، مدیران شهری و نخبگان دانشگاهی بود و جهت سنجش روایی ابزار تحقیق، از روش روایی محتوایی و صوری بهره گرفته شد. تحلیل ساختاری ماتریس ۵۰×۵۰ با اعتبار ۹۹ درصد نشان داد که سیستم در وضعیت ناپایدار قرار دارد. بر اساس نتایج رتبه‌بندی و مجموع اثرگذاری متغیرها، مهم‌ترین محرک‌های کلیدی ترویج کشاورزی شهری در تبریز عبارت‌اند از: «کاهش هزینه‌های غذایی»، «بهره‌وری از فضاهای خالی شهری»، «افزایش پایداری تأمین غذا»، «کاهش هزینه‌های تولید»، «بهبود دسترسی به غذای سالم» و «حمایت از کارآفرینان محلی». این یافته‌ها ضرورت تغییر رویکرد مدیریت شهری به سمت بهره‌گیری از ظرفیت‌های پنهان فضایی و اقتصادی شهر تبریز را برجسته می‌سازد.

کلیدواژه‌ها