رفتار پایدار یا انتخاب آنی؟ بررسی تمایزهای جنسیتی در استفاده از کیسه‌های پلاستیکی یا خانگی هنگام خرید نان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.

چکیده

مصرف کیسه‌های پلاستیکی یکی از چالش‌های عمده زیست‌محیطی در سطح جهانی محسوب می‌شود و با وجود افزایش آگاهی عمومی نسبت به پیامدهای منفی آن، بسیاری از مصرف‌کنندگان همچنان از کیسه‌های خانگی استفاده نمی‌کنند. این شکاف میان نگرش و رفتار واقعی مصرف‌کنندگان، ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری فردی در زمینه مصرف پایدار را آشکار می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان اهمیت شاخص‌های مؤثر بر استفاده یا عدم استفاده از کیسه‌های خانگی هنگام خرید نان و بررسی تفاوت‌های رفتاری میان زنان و مردان انجام شد. جامعه آماری شامل خریداران نان در استان مازندران بودند و از میان آن‌ها 420 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند که 396 پرسشنامه معتبر جهت تحلیل در دسترس قرار گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه استاندارد شامل 11 متغیر مستقل و متغیر وابسته رفتار مصرف‌کننده بود. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ 837/0 و روایی آن با تحلیل عاملی تأییدی تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها، از شاخص جینی جهت وزن‌دهی متغیرها و از شبکه‌های عصبی مصنوعی برای پیش‌بینی رفتار مصرف‌کنندگان استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که هنجارهای ذهنی، مسئولیت اخلاقی، نگرش و کنترل رفتاری ادراک‌شده بیشترین تأثیر را بر استفاده از کیسه‌های خانگی دارند و اهمیت نسبی این عوامل در زنان و مردان متفاوت است. نتایج نشان می‌دهد که افزایش دانش و آگاهی زیست‌محیطی، تقویت هنجارهای اجتماعی و شخصی و ایجاد انگیزه‌های اخلاقی نقش تعیین‌کننده‌ای در ترویج رفتارهای سبز ایفا می‌کند و می‌تواند راهنمای طراحی سیاست‌ها و برنامه‌های تشویقی برای کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی و ارتقای رفتارهای پایدار در جامعه باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ دریافت: 24 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 25 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 05 اردیبهشت 1405