پژوهش حاضر با هدف ارائه نقشه استراتژی مدیریت انرژی در واحدهای صنایع غذایی استان آذربایجان شرقی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی–توسعهای و از حیث شیوه و بازه زمانی گردآوری دادهها، غیرآزمایشی از نوع توصیفی–پیمایشی و مقطعی است. طرح پژوهش بهصورت آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) طراحی شد. جامعه آماری پژوهش را مدیران، کارشناسان فنی و مسئولان واحدهای تولیدی فعال در صنایع غذایی استان آذربایجان شرقی تشکیل دادند که بر اساس نمونهگیری هدفمند از نوع گلولهبرفی، ۲۰ نفر از خبرگان واجد شرایط انتخاب شدند. در بخش کیفی، دادهها از طریق مصاحبه گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون، عوامل مؤثر بر مدیریت انرژی استخراج شد و فرایند مصاحبهها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در بخش کمی، از تحلیل سوات، روش سوارا و ماتریس برنامهریزی استراتژیک کمی برای تحلیل و اولویتبندی استراتژیها استفاده شد. نتایج حاصل از ماتریسهای ارزیابی عوامل داخلی و خارجی نشان داد که وضعیت استراتژیک مدیریت انرژی در واحدهای صنایع غذایی استان آذربایجان شرقی در ربع محافظهکارانه قرار دارد؛ به این معنا که این واحدها باید با کاهش ضعفهای درونی، از فرصتهای محیطی بیشترین بهره را ببرند. بر این اساس، پنج استراتژی بازسازی شامل «بودجه سبز»، «دانش و توان سبز»، «زیرساخت هوشمند»، «همافزایی فناورانه» و «انگیزش سبز» تدوین شد. نتایج اولویتبندی کمی نشان داد که استراتژی «بودجه سبز» با کسب امتیاز ۷٫۳۳۳ بالاترین اهمیت راهبردی را دارد. پس از آن، «دانش و توان سبز» با امتیاز ۶٫۴۱۹، «زیرساخت هوشمند» با امتیاز ۵٫۴۶۹، «همافزایی فناورانه» با امتیاز ۴٫۸۲۴ و «انگیزش سبز» با امتیاز ۴٫۳۸۳ در رتبههای بعدی قرار گرفتند. یافتهها نشان میدهد تمرکز بر اصلاح ساختارهای مالی، توسعه دانش تخصصی و نوسازی فناوریهای هوشمند انرژی میتواند بیشترین اثربخشی را در بهبود عملکرد و پایداری انرژی واحدهای صنایع غذایی استان آذربایجان شرقی ایجاد کند.
)