طراحی الگوی بهره‌وری مدیریت منابع انسانی سبز در بانک توسعه تعاون

محمودی, توحید; رنگریز, حسن; کریم, محمدحسین

doi:10.22077/jgdms.2025.8259.1201

طراحی الگوی بهره‌وری مدیریت منابع انسانی سبز در بانک توسعه تعاون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

² دانشیار، گروه مدیریت کسب و کار، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

³ استاد، گروه اقتصاد انرژی و منابع، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.22077/jgdms.2025.8259.1201

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، طراحی الگوی بهره‌وری مدیریت منابع انسانی سبز در بانک توسعه تعاون می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف، توسعهای - کاربردی و از لحاظ ماهیت جزو پژوهشهای کیفی است. جامعه پژوهش مدیران و کارکنان بانک توسعه تعاون بودند که خبرگان با روش نمونهگیری هدفمند و گلولۀ برفی شناسایی شدند که با توجه به کفایت دادهها، در مجموع با 15 خبره مصاحبه شد. روش تجزیه و تحلیل، نظریه داده بنیاد مبتنی بر رویکرد نظام مند بود و دادهها از طریق مصاحبه عمیق گردآوری شدند. داده‌های پژوهش با استفاده از سه نوع کدگذاری باز، محوری و گزینشی بررسی و تحلیل شدند که نتایج بخش کیفی (داده بنیاد) مؤید آن است که در شرایط علّی، دانش حرفه‌ای، ویژگی‌های شخصی، فرهنگ سازمانی حامی پایداری، سیاست‌ها و فرآیندهای مدیریتی سبز، تعهد به مسئولیت اجتماعی، تعامل با ذینفعان و جوامع، در پدیدۀ اصلی، بهره‌وری منابع انسانی سبز، در شرایط مداخله‌گر، شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، قانونی و فناورانه، در بستر حاکم، عوامل درونی و عوامل بیرونی، در رابطه با راهبرد اصلی، پاسخگویی به نیازهای قانونی و استانداردها، تسهیل در پیاده‌سازی و نظارت بر سیاست‌های سبز، مدیریت فرهنگ سازمانی و در رابطه با پیامدها، بهبود کیفیت زندگی کاری، افزایش بهره‌وری، تقویت فرهنگ بانکداری و تقویت فرهنگ مسئولیت پذیری اجتماعی موثر می‌باشند. همچنین نتایج به دست آمده نشان می دهد که پیاده سازی این الگو در بانک توسعه تعاون می‌تواند پیامدهای کلیدی در بهبود کیفیت زندگی کاری، افزایش بهره‌وری و تقویت فرهنگ بانکداری و مسئولیت‌پذیری اجتماعی باشد که این نیز می‌تواند به صنعت بانکداری کمک کند تا در مسیر پایداری و تحقق اهداف زیست‌محیطی خود گام بردارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

سیاستگذاری و علوم اجتماعی

مراجع

اکبری، پیمان، و شایق، مصطفی. (1402). تحلیل تأثیر مدیریت منابع انسانی سبز و مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد پایدار با نقش میانجی رفتار شهروندی محیط‌زیست‌محور. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 2(2)، 41–66. https://doi.org/10.22077/jgmd.2023.6079.1017

دانایی‌فرد، حسن، الوانی، سیدمهدی، و آذر، عادل. (1383). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. انتشارات صفار.

دانایی‌فرد، حسن، و امامی، سیدمجتبی. (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد. اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 1(2)، 69–97. https://doi.org/10.30497/smt.2007.104

رنگریز، حسن. (1399). مدیریت بهره‌وری نیروی انسانی. انتشارات دانشگاه خوارزمی.

رنگریز، حسن، و کریم، محمدحسین. (1403). طراحی الگوی مدیریت منابع انسانی سبز در سازمان امور مالیاتی کشور. مطالعات مدیریت توسعه سبز. https://doi.org/10.22077/jgdms.2024.7449.1109

قیطانی، سلمان. (1400). تأثیر مدیریت منابع انسانی سبز بر ارتقاء بهره‌وری (مورد مطالعه: مناطق و سازمان‌های وابسته به شهرداری تهران). https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/e63e18c588956cfb3b65001727cc2d04

مظاهری تهرانی، مینا، الوانی، سیدمهدی، واعظی، رضا، زاهدی، شمس‌السادات، و قربانی‌زاده، وجه‌الله. (1401). الگوی مدیریت سبز برای سازمان‌های دولتی ایران. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 17(68)، 1–43. https://journal.iams.ir/article_389.html

نصیرزاده، مژده، معمارزاده طهران، غلامرضا، امیرنژاد، قنبر، مکوندی، فواد، و کرراهی مقدم، سیروس. (1400). طراحی مدل مدیریت منابع انسانی سبز در سازمان‌های دولتی ایران (مورد مطالعه: ستاد وزارت نفت ایران). مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، 13(50)، 151–172. http://iieshrm.ir/article-1-1283-fa.html

هاشم‌زاده خوراسگانی، غلامرضا، علیرضایی، ابوتراب، و میهن‌پرست، امیررضا. (1397). تأثیر مدیریت کیفیت جامع بر بهره‌وری سبز (مورد مطالعه: شرکت صنایع ریخته‌گری ایران). مدیریت بهره‌وری، 12(46)، 97–129. https://doi.org/20.1001.1.27169979.1397.12.3.4.2

Aggarwal, S., & Sharma, B. (2015). Green HRM: Need of the hour. International Journal of Management and Social Science Research Review, 1(8), 63–70. http://ijmsrr.com/downloads/2802201511.pdf

Ahmad, S. (2015). Green human resource management: Policies and practices. Cogent Business & Management, 2(1), Article 1030817. https://doi.org/10.1080/23311975.2015.1030817

Akbari, P., & Shayegh, M. (2023). Analysis of the effect of green human resource management and corporate social responsibility on sustainable performance with the mediating role of environmental citizenship behavior. Green Development Management Studies, 2(2), 41–66. https://doi.org/10.22077/JGMD.2023.6079.1017 (In Persian)

Akdeniz, A. (2023). Towards sustainable human resource management: Linking green human resource management activities with ISO standards. SAGE Open, 13(3). https://doi.org/10.1177/21582440231192907

Amin, K. (2023). Effect of green human resource practices on productivity in the manufacturing industry of Pakistan. Journal of Managerial Sciences, 17(2), 82–93. https://journals.qurtuba.edu.pk/ojs/index.php/jms/article/view/746

Amrutha, V. N., & Geetha, S. N. (2020). A systematic review on green human resource management: Implications for social sustainability. Journal of Cleaner Production, 247, Article 119131. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119131

Casler, A., Gundlach, M. J., Persons, B., & Zivnuska, S. (2010). Sierra Nevada Brewing Company’s thirty-year journey toward sustainability. People & Strategy, 33(1), 44. https://www.proquest.com/trade-journals/sierra-nevada-brewing-companys-thirty-year/docview/224586127/se-2

Chang, C. H., & Chen, Y. S. (2012). Determinants of green intellectual capital. Management Decision, 50(1), 74–94. https://doi.org/10.1108/00251741211194886

Cherian, J., & Jacob, J. (2012). Green marketing: A study of consumers’ attitude towards environment-friendly products. Asian Social Science, 8(12), 117–126. https://doi.org/10.5539/ass.v8n12p117

Danaeifard, H., Alvani, S. M., & Azar, A. (2004). Qualitative research methodology in management: A comprehensive approach. Saffar Publications. (In Persian)

Danaeifard, H., & Emami, S. M. (2007). Qualitative research strategies: A reflection on grounded theory. Strategic Management Thought, 1(2), 69–97. https://doi.org/10.30497/smt.2007.104 (In Persian)

Hashemzadeh Khorasgani, G., Alirezaei, A. T., & Mihanparast, A. (2018). The effect of total quality management on green productivity: Case study of Iran Foundry Industries Company. Productivity Management, 12(46), 97–129. https://doi.org/20.1001.1.27169979.1397.12.3.4.2 (In Persian)

Kalechi, E., & Jemielu, I. (2021). The effect of human resource management practices on the productivity of deposit bank employees. Journal of Dimensions and Public Sector Management, 2(3), 22–29. https://doi.org/10.48173/jdmps.v2i3.110

Khateeb, F. R., & Nabi, T. (2023). Green human resource management: A review of two decades of research. Management Research & Practice, 15(2), 43–64. https://ideas.repec.org/a/rom/mrpase/v15y2023i2p43-64.html

Kilu, R. H., & Sanda, M. A. (2020). Green work environments and workforce productivity among energy organizations in Ghana. In Advances in human factors and systems interaction: Proceedings of the AHFE 2020 Virtual Conference on Human Factors and Systems Interaction (pp. 163–170). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-51369-6_22

Marhatta, S., & Adhikari, S. (2013). Green HRM and sustainability. International Electronic Journal of Ongoing Research in Management & IT. https://doi.org/10.31305/rrijm.2020.v05.i11.025

Mathapati, C. M. (2013). Green HRM: A strategic facet. Tactful Management Research Journal, 2(2), 1–6. https://oldtm.lbp.world/UploadedArticles/102.pdf

Mazaheri Tehrani, M., Alvani, S. M., Vaezi, R., Zahedi, S., & Ghorbanzadeh, V. (2022). Green management model for Iranian government organizations. Iranian Management Sciences Quarterly, 17(68), 1–43. https://journal.iams.ir/article_389.html (In Persian)

Mishra, P. (2017). Green human resource management: A framework for sustainable organizational development in an emerging economy. International Journal of Organizational Analysis, 25(5), 762–788. https://doi.org/10.1108/IJOA-11-2016-1079

Mousa, S. K., & Othman, M. (2020). The impact of green human resource management practices on sustainable performance in healthcare organisations: A conceptual framework. Journal of Cleaner Production, 243, Article 118595. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118595

Mustafa, K., Hussain, M. B., Ahmad, F., Ejaz, F., Khan, H. G. A., & Donai, A. (2023). Green human resource management practices to achieve green competitive advantage: A moderated mediation model. Heliyon, 9(11), Article e21830. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21830

Nasirzadeh, M., Memarzadeh Tehran, G., Amirnejad, G., Makvandi, F., & Kerrahi Moghadam, S. (2021). Designing a green human resources management model in Iran’s government organizations: Case study of the headquarters of the Iranian Ministry of Oil. Strategic Studies in Oil and Energy Industry, 13(50), 151–172. http://iieshrm.ir/article-1-1283-fa.html (In Persian)

Parida, R., Katiyar, R., & Rajans, K. (2023). Identify and analyze critical barriers to achieving sustainable development in India. Journal of Modelling in Management, 18(3), 727–755. https://doi.org/10.1108/JM2-11-2020-0288

Qaitani, S. (2021). The effect of green human resources management on improving productivity: Case study of regions and organizations affiliated with Tehran Municipality. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/e63e18c588956cfb3b65001727cc2d04 (In Persian)

Rangriz, H. (2020). Manpower productivity management. Kharazmi University Publications. (In Persian)

Rangriz, H., & Karim, M. H. (2024). Designing a model of green human resources management in the country’s tax affairs organization. Green Development Management Studies. https://doi.org/10.22077/JGDMS.2024.7449.1109 (In Persian)

Renwick, D. W. S., Redman, T., & Maguire, S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 15(1), 1–14. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2011.00328.x

Roscoe, S., Subramanian, N., Jabbour, C. J. C., & Chong, T. (2019). Green human resource management and the enablers of green organisational culture: Enhancing a firm’s environmental performance for sustainable development. Business Strategy and the Environment, 28(5), 737–749. https://doi.org/10.1002/bse.2277

Sarkar, A., Qian, L., & Peau, A. K. (2020). Overview of green business practices within the Bangladeshi RMG industry: Competitiveness and sustainable development perspective. Environmental Science and Pollution Research, 27, 22888–22901. https://doi.org/10.1007/s11356-020-08816-y

Singh, S. K., Chen, J., Del Giudice, M., & El-Kassar, A. N. (2019). Environmental ethics, environmental performance, and competitive advantage: Role of environmental training. Technological Forecasting and Social Change, 146, 203–211. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2019.05.032

Soomro, M. M., Wang, Y., Tonio, R. A., Aripkhanova, K., & Ansari, M. I. (2021). Human resource management in the green economy: Does green labor productivity matter in low-carbon development in China? Environmental Science and Pollution Research, 28(42), 59805–59812. https://doi.org/10.1007/s11356-021-14872-9

Tang, Y., Chen, Y., Jiang, P., Paille, P., & Jia, J. (2018). Green human resource management practices: Scale development and validity. Asia Pacific Journal of Human Resources, 56(1), 31–55. https://doi.org/10.1111/1744-7941.12147

Wehrmeyer, W. (Ed.). (2017). Greening people: Human resources and environmental management. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351283045

Wu, J., Dunn, S., & Forman, H. (2012). A study on green supply chain management practices among large global corporations. Journal of Supply Chain and Operations Management, 10(1). https://www.csupom.com/uploads/1/1/4/8/114895679/jscom_2012-1-13.pdf

Yong, J. Y., Yusliza, M. Y., Ramayah, T., Chiappetta Jabbour, C. J., Sehnem, S., & Mani, V. (2020). Pathways towards sustainability in manufacturing organizations: Empirical evidence on the role of green human resource management. Business Strategy and the Environment, 29(1), 212–228. https://doi.org/10.1002/bse.2359